Het leven in Zimbabwe: een reisverslag (2003)

De hoofdstad van Zimbabwe, Harare, is een ‘booming place’. Veel nieuwe projecten, nieuwe luxe wijken voor de nieuwe rijken. Geen spoor van agressiviteit. Een kleine demonstratie van rechters in hun ambtskostuum, openlijk opkomend voor de mensenrechten en wandelend voor de regeringsgebouwen met politiebegeleiding. De wegen zijn opvallend verbeterd. Er is veel gewapende politie op de been in het centrum, Duidelijk om rellen te voorkomen en om diefstal de kop in te drukken. De burgemeester is een MDC lid en met overweldigende meerderheid gekozen. Mugabe probeert hem het leven zuur te maken, maar tot nu toe zie je de verbeteringen aldaar.

Opvallend zijn de gigantische opstoppingen veroorzaakt door eindeloze rijen stilstaande auto’s die wachten op benzine. Verder rijen wachtenden voor suiker, brood, paraffine, olie, rijst etc. Voor millymail, dat wordt gebruikt om sadza (maispap) te maken, hoeft men niet eens meer in de rij te staan. Het is er simpelweg niet. Prijzen zijn krankzinnig. De ‘top’ restaurants zijn vol. Er is veel geld bij een kleine groep mensen in Harare en een heleboel hebben niets. Die mensen die veel hebben investeren op alle terreinen.

In de echte buitengebieden vallen de kleine bewerkte stukken land op. Veel boerderijen zijn door Mugabe (her)verdeeld. Aan de aanplantmethode is te zien dat veelal ongeschoolde landarbeiders de nieuwe eigenaren zijn. Verder grote stukken braak liggend land. Vermoedelijk geen geld en geen zaden om te planten. Soms kom je professionele boerderijen tegen. Prachtige rijen aanplant, irrigatie etc. Ons gevoel en onze vrees is dat de landbouwproductie met de helft terug zal vallen. Dat zou dramatisch zijn. Nu is het al zo dat bijvoorbeeld de Tacksons, een van onze bevriende kunstenaars, maar één keer per dag eten. De schoolmeesters van de Dandara school en vele anderen klagen over de wijze waarop het land bestuurd wordt.

Wij hebben de regen gebracht. Een paar dagen maar en nu is het weer zonnig. De mensen hier zijn bang dat de regen niet doorzet. Een droogte zal in 2003 voor verdere tekorten zorgen. Ondanks alles zijn de mensen naar ons toe heel vriendelijk. Ook als men bedelt of dingen vraagt die we niet willen of kunnen geven dan accepteert men dit. Fantastische mensen. Maar de onvrede groeit.

Vergeleken met Harare is Mutare een slaapstad. Wegen zijn hier slecht. In de Fourths street waar onze crèche aan ligt staan zelfs oude olie drums half verzonken in de gaten om te voorkomen dat je je dood rijdt. Dit is al weken zo. Ook hier vind je dezelfde voedselsituatie, die nog wordt verergerd door de Mozambikanen die op de zwarte markt hun valuta wisselen voor Zimbabwe dollars. Hiermee kunnen zij dan ongelooflijk goedkoop het schaarse voedsel en andere goederen kopen. Voor de winkels en benzine pompen, rijen en rijen. Dat betekent voor de werkenden dat zij vaak achter het net vissen en dan nog duurder bij de mensen die wel in de rij kunnen staan hun spullen moeten kopen. Krankzinnige wereld. De mentaliteit van de blijvers is er een van “we maken er van wat we kunnen” en men gaat door met investeren en dingen aanpakken”.

De dood is duidelijk aanwezig en vind je overal in het dagelijks leven terug. Een begrafenis hier, stapels kisten daar. Wekelijks mist de crèche mensen van de staf. Zij wonen de vele begrafenissen bij. Het klinkt misschien raar maar dat is iets wat je gewoon in je schema mee moet nemen.